Program STOP SMOG

INFORMACJA PRASOWA

Program STOP SMOG uruchomił mechanizm finansowania przedsięwzięć termomodernizacji jednorodzinnych budynków mieszkalnych połączonych z wymianą przestarzałych, wysokoemisyjnych źródeł ogrzewania w gospodarstwach domowych dotkniętych zjawiskiem ubóstwa energetycznego. 

Podstawą prawną Programu jest ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, stanowiąca podstawę programu, która weszła w życie w dniu 11 lutego br.
Program został zaplanowany do realizacji na lata 2019-2024. Program przewiduje ścisłą współpracę finansowo-organizacyjną pomiędzy rządem a samorządami gminnymi (mechanizm współfinansowania przedsięwzięć niskoemisyjnych pomiędzy rządem a samorządem w formacie do 70% - rząd, do 30% - gmina), która zapewnia finansowanie przedsięwzięć niskoemisyjnych ze środków publicznych do 100% wartości.

Program STOP SMOG obejmuje finansowanie w jednorodzinnych budynkach mieszkalnych:

  • wymianę urządzeń lub systemów grzewczych na spełniające standardy niskoemisyjne,
  • likwidację urządzeń lub systemów grzewczych oraz przyłączanie do sieci ciepłowniczej lub gazowej,
  • termomodernizację.

Oprócz kosztów inwestycyjnych, Program obejmuje także współfinansowanie działań pozainwestycyjnych, niezbędnych do zapewnienia prawidłowej realizacji porozumienia (m.in. koszty projektów i dokumentacji, audytów energetycznych potwierdzających zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło grzewcze, koszty związane z funkcjonowaniem w gminie usług doradztwa energetycznego). Maksymalny średni koszt kompleksowej termomodernizacji jednorodzinnego budynku mieszkalnego współfinansowany w ramach Programu wynosi 53 000 zł.
Działaniem poprzedzającym pozyskanie przez gminę finansowania ze środków Programu jest ustanowienie przez gminę gminnego programu niskoemisyjnego tj. planu działań na rzecz ograniczenia emisji zanieczyszczeń i poprawy jakości powietrza w gminie.

Przedsięwzięcia niskoemisyjne ujęte w gminnym programie niskoemisyjnym będą realizowane w drodze porozumienia, zawieranego przez ministra właściwego do spraw gospodarki
z gminą maksymalnie na okres 3 lat, która spełnia lub zadeklaruje spełnienie m.in. następujących 5 podstawowych warunków:

  • 1) obowiązywanie na jej obszarze „uchwały antysmogowej”, zgodnie z art. 96 ustawy – Prawo ochrony środowiska,
  • 2) objęcie przedsięwzięciami niskoemisyjnymi nie mniej niż 2% i nie więcej niż 12% łącznej liczby budynków mieszkalnych jednorodzinnych zlokalizowanych na obszarze gminy (warunek ten nie dotyczy miast, których liczba mieszkańców przekracza 100 tys.),
  • 3) przedsięwzięcia niskoemisyjne muszą zapewnić uzyskanie wymiernego efektu, w postaci wymiany lub likwidacji urządzeń, lub systemów grzewczych na spełniające standardy niskoemisyjne w nie mniej niż 80% budynków mieszkalnych jednorodzinnych,
  • 4) szacowane zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło grzewcze liczone łącznie dla wszystkich przedsięwzięć niskoemisyjnych wyniesie nie mniej niż 50% energii finalnej,
  • 5) gmina zobowiązuje się do zapewnienia środków w wysokości 30% kosztów realizacji porozumienia
  • (w przypadku miast, których liczba mieszkańców przekracza 100 tys., wysokość zobowiązania będzie wynosić więcej niż 30% kosztów realizacji porozumienia).

W celu realizacji inwestycji w budynku jednorodzinnym gmina zawiera umowę z mieszkańcem, w której określa m.in. zakres, adres i termin realizacji przedsięwzięcia niskoemisyjnego, obowiązki gminy i beneficjenta związane z jego realizacją, warunki i tryb zwrotu kosztów tego przedsięwzięcia w przypadku naruszenia warunków ustawy, koszt przedsięwzięcia niskoemisyjnego, w tym ewentualną wysokość i formę wkładu własnego beneficjenta, wymagane zgody oraz datę zakończenia realizacji porozumienia, która jest istotna ze względu na rozpoczęcie 10-letniego okresu utrzymania efektu przedsięwzięcia niskoemisyjnego. Na podstawie ustawy, gmina może ustanowić dla beneficjentów dodatkowe zasady udziału w programie w formie regulaminu - indywidulane warunki ustalane przez każdą gminę odrębnie.
W ustawie określono także warunki jakie muszą być spełnione przez beneficjentów dotyczące m.in. następujących kwestii: własnościowych, dochodowych i majątkowych (określenie kryterium dochodowego
i majątkowego), faktycznego zamieszkiwania w budynku, w którym będzie realizowane przedsięwzięcie niskoemisyjne, wyrażenia zgody na udostępnienie swojego budynku lub lokalu w celu przeprowadzenia robót budowlanych dotyczących realizacji przedsięwzięcia niskoemisyjnego, zainstalowania mikroinstalacji oraz zgody na poddanie się weryfikacji przestrzegania warunków umowy zawartej między gminą a beneficjentem oraz przepisów ustawy.
Budżet Programu STOP SMOG do 2024 r. wyniesie ok. 1,2 mld złotych (w tym współfinansowanie ze strony samorządów). Środki na współfinansowanie z budżetu państwa przedsięwzięć niskoemisyjnych będą pochodzić z Funduszu Termomodernizacji i Remontów prowadzonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Dotychczas, od czasu wejścia w życie ustawy (luty 2019 r.), podpisano dwa porozumienia z gminami, a kolejne 3 wnioski gmin są w trakcie procedowania. Zgodnie z tymi wnioskami i 2 podpisanymi porozumieniami, w latach 2019-22 będzie zrealizowanych 897 przedsięwzięć niskoemisyjnych na łączną kwotę blisko 48 mln zł.
Dodatkowo, w dniu 28 czerwca br. Minister Przedsiębiorczości i Technologii podpisał porozumienie z Marszałkiem Województwa Śląskiego i Ministrem Inwestycji i Rozwoju o współpracy przy realizacji Programu STOP SMOG, w tym w zakresie wykorzystania środków RPO województwa śląskiego dla pokrycia wkładu finansowego gmin na potrzeby uczestnictwa w Programie. Planowane są podobne porozumienia z kolejnymi województwami.

Więcej informacji o Programie na stronie https://www.gov.pl/web/przedsiebiorczosc-technologia/stop-smog

Wydawca: SKIBNIEWSKI MEDIA, Warszawa